DİREKSİYON SİSTEMİ

Direksiyon Nedir?

   Bir motorlu taşıtta olmazsa olmaz parçalardan biridir direksiyon. Hatta motorsuz taşıtların pek çoğunda da direksiyon bulunur. Peki, net bir tanımla direksiyon nedir?

   Direksiyonu en basit şekilde bir yönelteç olarak tanımlayabiliriz. Zira direksiyon, aracı istenen yöne çevirmeye yardımcı olan bir dizi parçanın oluşturduğu sistemi yöneten araçtır.

   Genellikle basit bir çember görünümdeki direksiyon, günümüzde ses sistemi, araç sinyalizasyon sistemi gibi kısımları da yönetecek butonlar içerebiliyor.

Direksiyon Sistemi Nasıl Çalışır?

   Tekerleklerle direksiyon arasındaki iletişim bir mil ile sağlanır.Direksiyon mili üzerinde dişli bir çubuk bulunur. Bu çubuk ya da milin hareketi ile dişli çark döner, dişli çarkın hareketi de tekerlekleri yönlendirir.

 

Direksiyon Sisteminin Parçaları Nelerdir ?

-Direksiyon Sisteminin Parçaları

-Direksiyon Simidi

-Direksiyon Mili

-Direksiyon Kolonu

-Direksiyon Dişli Kutusu

 -Rot Kolları (Uzun Rot-Kısa Rot)

– Rot Başı ve Küresel Mafsallar

-Direksiyon Amortisörü (Darbe Emici)

-Direksiyon Milinde Kullanılan Bilye ve Burçlar

-Pitman (Komuta Kolu)

 

 

 

 

Direksiyon Sisteminin Parçaları

   Mekanik pinyon-kremayer dişli kutulu direksiyon sisteminin parçaları aşağıdaki gibidir:

Direksiyon simidi, direksiyon mili, direksiyon kolonu, direksiyon dişli kutusu, uzun rot, kısa rot,  aks taşıyıcı ve tekerlekler.

   Bununla birlikte sistemin parçaları, direksiyon siteminin tipine, süspansiyon sisteminin tipine bağlı olarak bazı değişiklikler gösterebilir. Örneği bilyeli sonsuz vidalı tip direksiyon kutularında tipik bir parça olan pitman (komuta kolu) bulunur.

   Sonsuz vidalı tip dişli kutulu direksiyon sisteminde bulunan temel parçalar: Direksiyon simidi, direksiyon mili ve kolonu, direksiyon dişli kutusu, pitman kolu, uzun ara rot, deve boynu, bağlantı kolu (uzun rot), avare kol, aks taşıyıcı ve tekerlekler.Bazı direksiyon sistemlerinde direksiyon amortisörü de kullanılmaktadır.

Direksiyon Simidi

   Direksiyon simidi, direksiyon miline bağlı olan ve direksiyon milini döndürerek sürüş yönünü belirleyen parçadır. Sürücünün aracı yönlendirmek ve kumanda etmek için kullandığı ve döndürme kuvvetinin oluşturulduğu kısımdır. İyi  bir düz sürüş ve viraj performansı için, sürücüye sürüş (direksiyon) hissi ve kolay döndürebilme imkanı verir.

Direksiyon Mili

   Direksiyon simidinin dönme hareketini direksiyon dişli kutusuna aktaran mildir. Üst ucu frezelidir ve direksiyon simidi buraya geçip somunu sıkılır. Alt ucu pinyon dişliye bağlıdır ve kremayeri hareket ettirir. Direksiyon mili tek parça olabileceği gibi genellikle iki parçalıdır ve direksiyon mili mafsalları sayesinde açılı olarak çalışabilir.

Direksiyon Mili Çeşitleri:

-Ayarlanamayan (Sabit) Tip Direksiyon

-Teleskopik Direksiyon (Ayarlanabilir Direksiyon)

Direksiyon Kolonu

   Direksiyon kolonu içinden direksiyon mili geçer. Kolon; mili korur ve yataklık eder. Direksiyon kolonu, sabit tip (boru şeklinde) olabileceği gibi, direksiyon miliyle birlikte katlanabilir tipte de olabilir. Direksiyon kolonu, çarpışmalarda direksiyon mili ve simidinin, sürücüye zarar vermemesi için çeşitli güvenlik önlemleriyle donatılmışlardır. Önden çarpışmalarda darbe geldiğinde; direksiyon kolonu-gövde montajında kırılabilir braketlerin kullanılmasıyla, darbe sönümlenir.

Rot Kolları (Uzun Rot-Kısa Rot)

   Tekerlekleri yönlendirmek için, direksiyon kutusundan aldığı hareketi, tekerleklere (aks taşıyıcısına) ileten kollara rot kolu denir. Binek araçlarda iki tipi kullanılır; uzun rot ve kısa rot. Direksiyon dişli kutusundaki kremayerin her iki ucu; uzun rot kollarına bağlıdır, bu uzun rot kolları kremayere küresel mafsallar ile bağlıdır. Bu mafsallar bakım gerektirmez (tamiri yapılmaz), zamanla boşluk yapabilir, boşluk yaparsa direksiyon boşluğuna sebep olur ve bu durumda değiştirilmeleri gerekir. Uzun rotlar, kısa rotlara bağlanmıştır. Rot kolları eğilmişse veya boşluk yapmışsa değiştirilmesi gerekir. Uzun rot eğilmişse, dişli kutusu da darbe almış mı zarar görmüş mü diye kontrol edilmelidir.

Rot Başı ve Küresel Mafsallar

   Direksiyon bağlantı kollarında küresel mafsallar kullanılmaktadır, bunlar; uzun rotu kremayere bağlayan kısımdaki küresel mafsal ve kısa rot kolunu aks başına (aks taşıyıcısına) bağlayan küresel mafsal (rot başı)’dır.

   Rot başının görevi, direksiyon dişli kutusundan rot kolu ile gelen hareketi, aks başına (aks taşıyıcısına) iletmektir. Rot başı, itme-çekme (yanal) kuvvetini boşluksuz olarak tekerleğe iletirken, tekerleğin yukarı-aşağı yönlü süspansiyon hareketine de izin verir.

   Rot başları bakım gerektirmeyen ve yağlı küresel bilye kısmı toz körüğüyle korunmuş yapıdadır. Rot başının somunu, gevşemez tipte veya taç başlı ve kopilyalı olmalıdır.

Direksiyon Amortisörü (Darbe Emici)

   Bazı arazi araçlarında ve ağır vasıtalarda yoldan (tekerlekten) gelebilecek darbeler-titreşim gibi etkileri azaltmak için, direksiyon bağlantı kollarında darbe emici (direksiyon amortisörü) bulunur. Bu amortisör, darbe ve titreşimlerin direksiyon dişli kutusuna ve direksiyon simidine (sürücüye) iletilmemesini sağlar, böylece dişli kutusunun zarar görmesi engellenirken, sürücü de daha konforlu manevra yapabilir.

Direksiyon Milinde Kullanılan Bilye ve Burçlar

   Bilyeler (rulmanlar) direksiyon milinin yataklanmasını ve rahatça dönebilmesini sağlar. Burçlar ve lastik takozlar da,hareketli parçaların montajında kullanılırlar, kendileri aşınarak esas malzemenin aşınmasını önlerler, esnek ve sessiz çalışma imkanı sağlarlar.Direksiyon çevrildiğinde tıkırtı benzeri ses gelmesi, burçların eskidiğini, yağsız kaldığını gösterir.

Pitman (Komuta Kolu)

   Pitman kolu, ağır ticari araçlarda (kamyon vb.) kullanılan sonsuz vida bilyeli tip direksiyon dişli kutusunun sektör miline frezeli olarak geçmiştir, sektör milinin dönüş hareketini alır ve bağlantı kollarına ve deve boynuna iletir. Binek araçlarda (pinyon kremayer dişli kutulu) kullanılmaz.

KAYNAKÇA

http://www.erisotomotiv.com.tr/index.php/urunlerimiz/hidrolik-direksiyon-sistemleri

http://megep.meb.gov.tr/mte_program_modul/moduller_pdf/Direksiyon%20Sistemleri.pdf

https://carstechnic.com/motorparcalari/direksiyon-sisteminin-parcalari-nelerdir/

https://www.arabam.com/otomobil-terimleri-sozlugu/direksiyon#:~:text=Bir%20motorlu%20ta%C5%9F%C4%B1tta%20olmazsa%20olmaz%20par%C3%A7alardan%20biridir%20direksiyon.&text=Direksiyonu%20en%20basit%20%C5%9Fekilde%20bir,par%C3%A7an%C4%B1n%20olu%C5%9Fturdu%C4%9Fu%20sistemi%20y%C3%B6neten%20ara%C3%A7t%C4%B1r.

Bir cevap yazın